Attack on Titan po profesorsku

Wprowadzenie akademickie: Ekspozycja świata podzielonego murami; wprowadzenie traumy inicjalnej (śmierć matki protagonisty) jako motoru fabularnego oraz zarysowanie konfliktu między bezpieczeństwem a wolnością.

Wprowadzenie akademickie: Retrospekcja rekonstruująca upadek Muru Maria; analiza mechanizmów paniki społecznej i pierwszego kontaktu z zagrożeniem egzystencjalnym.

Narracja / kontekst historyczny

English	Polski
over a hundred years ago	ponad sto lat temu
humanity	ludzkość
predator	drapieżnik
powerful	potężny
pushed to the brink of extinction	zepchnięty na skraj wyginięcia
survivors	ocaleni
built three walls	zbudowali trzy mury
a century of peace	stulecie pokoju
to protrude	wystawać, sterczeć
to attract	przyciągać
reducing the cost	zmniejszając koszt
manpower	siła robocza / ludzie do pracy
to fulfill their function	spełnić swoją funkcję
forced to evacuate	zmuszeni do ewakuacji
approximately	w przybliżeniu
population	populacja
sacrifice	poświęcenie
alleviated	złagodziło
ostensibly	rzekomo, pozornie
central government	rząd centralny

Wykrzyknienia i czasowniki w chwilach paniki

English	Polski
Hurry!	Szybko!
To the inner gate!	Do wewnętrznej bramy!
They'll eat you!	Zjedzą cię!
Don't bring anything aboard!	Nie zabieraj niczego na pokład!
We're taking as many people as we can	Zabieramy tylu ludzi, ilu możemy
This just can't be happening	To po prostu nie może się dziać
What the hell?!	Co do cholery?!
The ship's full!	Statek jest pełny!
It's leaving!	Odpływa!
Please, at least take my child!	Proszę, weź chociaż moje dziecko!
Let him on! / Let us on!	Wpuść go! / Wpuść nas!
I don't give a crap	Mam to gdzieś
We need to retreat	Musimy się wycofać
We'll be left behind!	Zostaniemy w tyle!
If they break through this gate	Jeśli przełamią tę bramę
We'll lose the entire territory	Stracimy całe terytorium
Get that gate shut!	Zamknijcie tę bramę!
It's not working!	To nie działa!
It's coming! Run!	To nadchodzi! Uciekaj!
It's going to ram the wall!	To zaraz uderzy w mur!

Emocje, żal, złość

English	Polski
We were so close to saving my mom	Byliśmy tak blisko uratowania mojej mamy
Why did you do that?!	Dlaczego to zrobiłeś?!
The reason you couldn't save her	Powód, dla którego nie mogłeś jej uratować
you lacked the strength	brakowało ci siły
I lacked the courage	brakowało mi odwagi
It's over	To koniec
I can never go home	Nigdy nie będę mógł wrócić do domu
Why did I waste my final minutes...?	Dlaczego zmarnowałem moje ostatnie minuty...?
a stupid argument	głupia kłótnia
She's never coming back!	Ona nigdy nie wróci!
Because humans are weak!	Bo ludzie są słabi!
Is crying all that we can do?!	Czy płacz to jedyne, co możemy zrobić?!
I'll kill them all!	Zabiję ich wszystkich!
I'll wipe them off the face of this earth	Zetrę ich z powierzchni ziemi
you lost it (after mom died)	załamałeś się (po śmierci mamy)
This is for your sake	To dla twojego dobra
Don't forget the key	Nie zapomnij klucza
Someday, you'll understand	Kiedyś zrozumiesz
tossing and turning	rzucać się (we śnie), nie móc spać
It was only a dream	To był tylko sen

Jedzenie, przetrwanie, uchodźcy

English	Polski
They're going to distribute food	Będą rozdawać jedzenie
food storehouse	magazyn żywności
refugees who fled by ship	uchodźcy, którzy uciekli statkiem
Don't cut in line!	Nie wpychaj się w kolejce!
I haven't eaten anything since last night	Nie jadłem nic od wczorajszego wieczoru
It isn't yet certain that we'll survive	Nie jest jeszcze pewne, że przeżyjemy
not enough food to begin with	od początku za mało jedzenia
the farther out you live, the less they care	im dalej mieszkasz, tym mniej im zależy
Why do we have to share our food with outsiders?	Dlaczego musimy dzielić się jedzeniem z obcymi?
fewer mouths (to feed)	mniej gąb (do wykarmienia)
You've never even seen it!	Nawet tego nie widziałeś!
the way they eat people	sposób, w jaki oni jedzą ludzi
He's just upset because he's hungry	Jest po prostu zdenerwowany, bo jest głodny
The only reason you aren't starving	Jedyny powód, dla którego nie głodujesz
Even a kid should show gratitude!	Nawet dziecko powinno okazać wdzięczność!

Kłótnia — bardziej złożone konstrukcje

English	Polski
I'm going back to Wall Maria	Wracam do Muru Maria
you aren't serious, are you?	nie mówisz poważnie, prawda?
sitting inside the walls and acting tough	siedząc za murami i udając twardziela
you'll starve!	zagłodzisz się!
until we can stop depending on...	dopóki nie przestaniemy zależeć od...
We can't beat the Titans, anyway	I tak nie pokonamy tytanów
there's nothing we can do but live within the walls	nic nie możemy zrobić poza życiem w murach
If you do something dumb, you'll die	Jeśli zrobisz coś głupiego, zginiesz
So we should suck up to them instead?	Więc zamiast tego mamy im się podlizywać?
Aren't you ashamed?	Czy nie wstydzisz się?
spend the rest of your life as cattle	spędzić resztę życia jako bydło
weakling	słabeusz
on our own two feet	o własnych siłach
couldn't possibly defeat a single Titan	nie mogliby pokonać nawet jednego tytana
What matters is survival	Liczy się przetrwanie
I will not let you starve	Nie pozwolę ci głodować

Zaciąg do wojska

English	Polski
I'm enlisting next year	Zaciągam się w przyszłym roku
I'll gain the power to fight Titans!	Zdobędę siłę, by walczyć z tytanami!
to keep you from dying	żeby cię uchronić przed śmiercią
enlistment ceremony	ceremonia zaciągu
trainee corps	korpus rekrutów
I had the misfortune to be assigned	miałem pecha zostać przydzielonym
mere cattle	zwykłe bydło
fit for nothing but Titan food	nadające się tylko na jedzenie dla tytanów
worthless pieces of crap	bezwartościowe ścierwo
a noble wall, shielding the King	szlachetny mur, chroniący Króla
glorious soldiers that slay Titans	chwalebni żołnierze zabijający tytanów
a failure as a soldier	porażka jako żołnierz
swearing revenge	przysięgając zemstę
to confront a harsh reality	zmierzyć się z surową rzeczywistością

Konstrukcje gramatyczne warte omówienia

• "I'll" = I will – czas przyszły prosty: I'll kill them all.
• "be going to" – wyrażanie zamiaru: I'm going to...
• inwersja pytająca z "aren't/isn't" – Aren't you ashamed?
• "the more... the less..." – konstrukcja porównawcza: the farther out you live, the less they care
• czasowniki modalne "can't/couldn't" wyrażające niemożność: We can't beat the Titans

Uwaga: łaciński/archaiczny cytat z Boskiej komedii Dantego (Czyściec, pieśń XIX), pojawiający się w tym odcinku, został pominięty w materiale słownikowym — to skomplikowany, archaiczny angielski, niereprezentatywny dla nauki współczesnego języka.

Wprowadzenie akademickie: Scena musztry i formowania rekrutów; wprowadzenie relacji rówieśniczych w warunkach ekstremalnego stresu oraz motyw wyboru drogi życiowej (Żandarmeria kontra Zwiadowcy) jako alegorii postawy wobec zagrożenia.

Musztra / wojsko

English	Polski
trainee	rekrut
Row, about face!	Rząd, w tył zwrot!
rite of passage	rytuał przejścia, inicjacja
to abandon who they are	wyrzec się tego, kim są
pure soldier	czysty (idealny) żołnierz
Military Police	Żandarmeria (Policja Wojskowa)
Survey Corps	Zwiadowcy (Oddział Zwiadu)
frontier	pogranicze, granica
dropout	osoba, która odpadła / zrezygnowała
transfer	przeniesienie
decoy	przynęta, wabik
potential	potencjał
evaluate	oceniać
commence	rozpocząć
equipment was defective	sprzęt był wadliwy
maintenance checklist	lista kontrolna konserwacji
graduation ceremony	ceremonia ukończenia (szkolenia)

Uczucia / reakcje

English	Polski
despair	rozpacz
distraught	zrozpaczony, roztrzęsiony
impulsive	impulsywny
riled up	wściekły, nakręcony
pathetic	żałosny
ashamed / humiliate yourself	zawstydzić się / upokorzyć się
relieved	odprężony, z ulgą
worthless	bezwartościowy

Czasowniki / zwroty

English	Polski
to feed the Titans	nakarmić Tytanów (przen. zginąć / być bezużytecznym)
to steal	ukraść
to devote your heart to	poświęcić serce czemuś
to wipe off the face of the earth	zetrzeć z powierzchni ziemi
to stay upright	utrzymać równowagę, nie upaść
to pick yourself up	podnieś się
to give up	poddać się, zrezygnować
to owe someone (a favor)	być komuś winnym (przysługę)
to master something	opanować coś (umiejętność)
to force someone into	zmusić kogoś do czegoś
to retake territory	odzyskać terytorium

Rzeczowniki — świat przedstawiony

English	Polski
Titan	Tytan
Colossal Titan	Kolosalny Tytan
Armored Titan	Opancerzony Tytan
wall	mur
Three-Dimensional Maneuver Gear	sprzęt manewrowy 3D (do poruszania się w trzech wymiarach)
belt	pas, uprząż
balance	równowaga
spatial awareness	orientacja przestrzenna
nerves of steel	stalowe nerwy

Przydatne zwroty konwersacyjne

English	Polski
Who are you? What are you doing here?	Kim jesteś? Co tu robisz?
I can't hear you!	Nie słyszę cię!
It brings back memories.	To przywołuje wspomnienia.
If I were to guess...	Gdybym miał zgadywać...
I'm sorry for asking.	Przepraszam, że pytam.
Are you nuts?	Zwariowałeś?
I'm no liar.	Nie jestem kłamcą.
Peace?	Zgoda? (koniec sporu)
It doesn't matter.	To nie ma znaczenia.
I did it!	Udało mi się!
Did you see that?	Widziałeś to?
I guess it all worked out.	Chyba wszystko się ułożyło.

Idiomy / trudniejsze wyrażenia

• "worth less than cattle" — wart mniej niż bydło (obraźliwe określenie)
• "a fly swarming around a pig's ass" — (wulgarnie) natrętna, bezwartościowa osoba
• "balls of steel" — (potocznie) stalowe nerwy/odwaga, „jaja z żelaza"
• "about to piss himself" — (potocznie) o mały włos się nie zsikać (ze strachu)
• "to take it easy" — nie przemęczać się, żyć wygodnie
• "to lose face" — stracić twarz (honor)

Uwaga: podobnie jak w lekcji 2, nie mam możliwości zweryfikowania tego konkretnego pliku napisów wobec oficjalnego skryptu japońskiego — angielski tekst źródłowy jest poprawny gramatycznie, ale to fanowskie tłumaczenie (fansub), więc drobne różnice wobec oficjalnej wersji są możliwe.

Wprowadzenie akademickie: Zwieńczenie trzyletniego szkolenia 104. Korpusu Rekrutów; ogłoszenie rankingu, wybór formacji wojskowej jako decyzja moralna, oraz powrót zagrożenia wraz z przełamaniem Muru Rose, kończący pierwszy etap fabularny serii.

Ranking, ocena, szkolenie

English	Polski
laggard	maruder, guzdrała
to fall behind	zostawać w tyle
to fail out	odpaść (z powodu niepowodzenia)
to be graded on	być ocenianym z (czegoś)
to lose points	tracić punkty
aptitude	uzdolnienie, predyspozycje
strike form	technika uderzenia
to isolate oneself	izolować się
to lack initiative	brakować inicjatywy
brash personality	zuchwała, arogancka osobowość
friction (with the team)	tarcia (z zespołem)
unconventional instincts	niekonwencjonalne instynkty
unsuited to teamwork	nienadający się do pracy zespołowej
physical / mental agility	sprawność fizyczna / umysłowa
outstanding talent	wybitny talent
to improve one's marks	poprawiać swoje oceny
valedictorian	prymus (najlepszy uczeń rocznika)
final top ten	ostateczna czołowa dziesiątka

Formacje wojskowe i wybór drogi

English	Polski
Garrison	Straż Garnizonowa
to reinforce the walls	wzmacniać mury
to risk one's life	ryzykować życiem
to protect internal order	chronić porządek wewnętrzny
at any cost	za wszelką cenę
to hold someone back	powstrzymywać kogoś
to send yourself to an early grave	wpędzić się do wczesnego grobu
counterattack	kontratak
to regain one's dignity	odzyskać godność

Kłótnia Eren – Jean: krytyka systemu

English	Polski
to slack off	obijać się, leniuchować
slacker	obiboczek, leń
to headbutt	uderzyć głową (w kogoś)
farce	farsa
contradiction	sprzeczność
to hone one's skills	doskonalić swoje umiejętności
knowledge base	baza wiedzy
to go through a world of hurt	przejść przez piekło (dosł. „świat bólu")
to take the easy way out	iść na łatwiznę
to cut the noble act	przestać udawać szlachetnego
to go soft (in your own head)	rozmiękczyć się, stracić twardość charakteru
commotion	zamieszanie, harmider

Determinacja i przemowa Erena

English	Polski
to defeat / to exterminate	pokonać / wytępić
to abandon tactics	porzucić taktykę
to fight head-on	walczyć wprost, czołowo
pointless	bezsensowny
cramped walls	ciasne mury
Humanity isn't finished yet!	Ludzkość jeszcze nie skończyła!
to gain hope	zyskać nadzieję
Hell, no!	Ależ skąd! (dosadne zaprzeczenie)

Atak Tytana / powrót zagrożenia

English	Polski
to breach (the wall)	przełamać (mur)
to annihilate	unicestwić
fixed cannon	stałe działo (zamontowane na murze)
to prepare for combat	przygotować się do walki
Don't let it get away!	Nie pozwól mu uciec!
gaping maw	rozwarta paszcza
reprieve	wytchnienie, ulga
to devour	pożerać

Przydatne zwroty konwersacyjne

English	Polski
What's wrong?	Co się stało?
Don't make me change my mind.	Nie zmuszaj mnie do zmiany zdania.
I was right to follow you.	Dobrze zrobiłem, idąc za tobą.
That can't be helped.	Nic na to nie poradzimy.
It's worth remembering.	Warto to zapamiętać.
What's your point?	Do czego zmierzasz?
Who cares?	Kogo to obchodzi?
No need to feel embarrassed.	Nie musisz się wstydzić.
It's been five years.	Minęło pięć lat.

Idiomy / trudniejsze wyrażenia

• "go through the motions" — robić coś machinalnie, na pokaz, bez zaangażowania
• "you're getting ahead of yourself" — uprzedzasz fakty / za bardzo się zapędzasz
• "as strong as an entire brigade" — silny jak cała brygada (przenośnia o sile jednej osoby)
• "lovebirds" — (potocznie) zakochana para, gołąbeczki
• "piece of shit" — (wulgarnie) ścierwo, drań
• "screwing around" — (potocznie) obijać się, wygłupiać się

Uwaga: podobnie jak w poprzednich lekcjach, nie mam możliwości zweryfikowania tego konkretnego pliku napisów wobec oficjalnego skryptu japońskiego — angielski tekst źródłowy jest poprawny gramatycznie, ale to fanowskie tłumaczenie (fansub), więc drobne różnice wobec oficjalnej wersji są możliwe. Pominięto fragmenty czysto imienne (odczytywanie nazwisk podczas ceremonii) oraz wersję zapowiedzi następnego odcinka, jako materiał o niskiej wartości słownikowej.

Wprowadzenie akademickie: Rozpoczęcie arcu wojskowego; ukazanie chaosu dowodzenia w sytuacji kryzysowej, wprowadzenie wiedzy eksperckiej o naturze Tytanów jako elementu światotwórczego, oraz motyw paraliżującego strachu bojowego jako punkt zwrotny dla protagonisty.

↓ Pobierz polskie napisy (S01E05_PL.srt)

↓ Pobierz napisy angielskie (S01E05.srt)

Bitwa, dowodzenie, rozkazy

English	Polski
to breach (a wall/gate)	przełamać (mur/bramę)
to patch (a hole)	załatać (dziurę)
contingency plan	plan awaryjny
to make contact with	nawiązać kontakt z
advance team	zespół wysunięty, straż przednia
to intercept	przechwycić, przechwytywać
vanguard / middle guard / rearguard	straż przednia / środkowa / tylna
to be neutralized	zostać zneutralizowanym
to be compromised	zostać naruszonym, przełamanym
to engage (the enemy)	wejść w starcie (z wrogiem)
desertion	dezercja
punishable by death	karane śmiercią
to fight to your last dying breath	walczyć do ostatniego tchu
Dismissed!	Rozejść się! / Wolno!
to be routed	zostać rozgromionym
Aberrant (Titan)	Nietypowy / Aberrant (podtyp Tytana)

Ewakuacja i chaos społeczny

English	Polski
to keep belongings to a minimum	ograniczyć bagaż do minimum
to remain calm	zachować spokój
to relive a tragedy	przeżyć tragedię na nowo
to abandon the town	opuścić miasto
to wipe out (humanity)	wytępić, unicestwić (ludzkość)
full-fledged soldier	żołnierz w pełni wyszkolony
final training exercise	ostatnie ćwiczenie szkoleniowe

Strach, panika, załamanie

English	Polski
death wish	chęć śmierci, pragnienie śmierci
to freak out	wpaść w panikę
to endure hell	przetrwać piekło
to make it through	przetrwać, dać radę
You're in the way.	Zawadzasz. / Stoisz na drodze.
Why am I watching my friends be devoured?	Dlaczego patrzę, jak moi przyjaciele są pożerani?
Why can't I move?	Dlaczego nie mogę się ruszyć?
to sob	szlochać
gruesome (event)	makabryczne (wydarzenie)

Wiedza o Tytanach (fragment ekspercki)

English	Polski
sentient	świadomy, rozumny
body structure	budowa ciała
to lack sexual organs	nie posiadać organów płciowych
means of reproduction	sposób rozmnażania
sole purpose	jedyny cel
consumption of humans	konsumpcja ludzi
sustenance	pożywienie, utrzymanie przy życiu
vitality	żywotność
to decapitate	ściąć głowę
to regenerate	regenerować się
invincible	niepokonany
vital spot	miejsce newralgiczne, śmiertelnie ważne
to rend away (flesh)	rozrywać, wydzierać (ciało)

Świat poza murami — marzenia Erena i Armina

English	Polski
a huge body of water	ogromny zbiornik wodny
saltwater	słona woda
worth a fortune	warte fortuny
merchant	kupiec
flaming water	płonąca woda
frozen earth	zamarznięta ziemia
plains of sand	równiny z piasku
to explore	odkrywać, eksplorować

Przydatne zwroty konwersacyjne

English	Polski
I let him get away.	Pozwoliłem mu uciec.
There's no time for discussion!	Nie ma czasu na dyskusje!
Best of luck.	Powodzenia.
I'm not asking your opinion.	Nie pytam cię o zdanie.
It's only a matter of time.	To tylko kwestia czasu.
Don't pad your numbers.	Nie zawyżaj swoich liczb (osiągnięć).
How dare you?!	Jak śmiesz?!
I'll avenge him.	Pomszczę go.

Idiomy / trudniejsze wyrażenia

• "I'm no match for you" — nie dorównuję ci (w grze, umiejętnościach)
• "to throw the match" — celowo przegrać (grę/mecz)
• "idle chitchat" — jałowa pogawędka
• "they are expendable" — są zbędni/poświęcalni (traktowani jako materiał do stracenia)
• "to get the best of someone" — pokonać kogoś, wziąć nad kimś górę
• "plans will fall apart" — plany się posypią, rozpadną

Wprowadzenie akademickie: Pogłębienie relacji między głównymi postaciami w warunkach ekstremalnego stresu; motyw utraty kontroli.

Wprowadzenie akademickie: Techniczne wprowadzenie sprzętu manewrowego jako metafory ludzkiej pomysłowości wobec przeważającego wroga.

Wprowadzenie akademickie: Kryzys tożsamości protagonisty po pierwszej transformacji; wątek nieufności grupy wobec jednostki odmiennej.

Wprowadzenie akademickie: Rozwiązanie konfliktu w Trost; symboliczne domknięcie pierwszego aktu poprzez akt poświęcenia.

Wprowadzenie akademickie: Proces sądowy nad protagonistą jako alegoria napięcia między racją stanu a prawami jednostki.

Wprowadzenie akademickie: Wprowadzenie figury przywódczej opartej na charyzmie; analiza propagandy jako narzędzia stabilizacji społecznej.

Wprowadzenie akademickie: Integracja protagonisty z elitarną jednostką; motyw nadzoru i warunkowego zaufania.

Wprowadzenie akademickie: Pogłębienie backstory dowódcy; temat cichej odpowiedzialności moralnej za decyzje strategiczne.

Wprowadzenie akademickie: Przygotowania do kontrofensywy; eksploracja relacji mentorskich w kontekście traumy.

Wprowadzenie akademickie: Charakterystyka drugoplanowych postaci jednostki elitarnej; funkcja komiczna jako odciążenie narracyjne.

Wprowadzenie akademickie: Napięcia strategiczne przed wyprawą; wątek nieufności instytucjonalnej wobec protagonisty.

Wprowadzenie akademickie: Wprowadzenie nowego antagonisty jako zwrotu gatunkowego (od horroru przeżycia ku thrillerowi z elementem zdrady).

Wprowadzenie akademickie: Zmiana środowiska akcji jako narzędzie budowania napięcia; motyw polowania z odwróconymi rolami.

Wprowadzenie akademickie: Eskalacja konfliktu wewnątrz oddziału; temat straty i żałoby w warunkach wojennych.

Wprowadzenie akademickie: Portret moralny dowódcy podejmującego decyzję kosztem życia podwładnych; refleksja nad etyką przywództwa.

Wprowadzenie akademickie: Kulminacja starcia z antagonistką; motyw desperackiego poświęcenia jako narzędzia fabularnego.

Wprowadzenie akademickie: Podsumowanie strat misji; krytyczna refleksja nad kosztem militarnych zwycięstw.

Wprowadzenie akademickie: Powrót wątku tożsamości antagonistki w kontekście miejskim; zestawienie codzienności z ukrytym zagrożeniem.

Wprowadzenie akademickie: Konfrontacja emocjonalna między protagonistą a antagonistką; temat empatii wobec „wroga".

Wprowadzenie akademickie: Finałowe starcie sezonu; otwarcie nowych pytań fabularnych dotyczących natury Tytanów i murów, zamykające pierwszy akt serii.